Sınır ötesi ticaret arttıkça vergi idareleri, ilişkili şirketlerin mal, hizmet, finansman ve diğer işlemlerde fiyatları nasıl belirlediğine daha fazla dikkat etmektedir. Bu noktada transfer fiyatlandırması önem kazanır. Azerbaycan’da transfer fiyatlandırması artık yalnızca belirli şirketleri ilgilendiren dar kapsamlı bir vergi konusu değildir. Yurt dışındaki grup şirketleriyle işlem yapan birçok işletme için dikkatle yönetilmesi gereken önemli bir uyum alanı haline gelmiştir. Azerbaycan’daki sistem emsallere uygunluk ilkesine dayanır ve yerel kurallarda aksi belirtilmedikçe OECD’nin transfer fiyatlandırması yaklaşımını esas alır.
Transfer fiyatlandırması, ilişkili taraflar arasındaki işlemlerde uygulanan fiyatların belirlenmesidir. Temel kural basittir: İki ilişkili şirket birbiriyle işlem yapıyorsa, uygulanan fiyat benzer şartlarda bağımsız taraflar arasında uygulanacak fiyata yakın olmalıdır. Bu yaklaşım emsallere uygunluk ilkesi olarak bilinir. Azerbaycan’da transfer fiyatlandırması, Vergi Kanunu’nun 14-1. maddesi ile Transfer Fiyatlarının Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Kurallar çerçevesinde uygulanır.
Uygulamada transfer fiyatlandırması; Azerbaycan’daki bir şirketin ilişkili bir yabancı taraftan mal veya hizmet satın aldığı, satış yaptığı, borç verdiği, borç aldığı ya da başka bir işlem gerçekleştirdiği durumlarda önem kazanır. Kurallar ayrıca tercihli vergi uygulanan ülkelerde veya bölgelerde kayıtlı kişilerle yapılan bazı işlemlere ve taraflar ilişkili olmasa bile belirli yabancı taraflarla gerçekleştirilen işlemlere de uygulanabilir.
Azerbaycan’daki transfer fiyatlandırması kuralları ağırlıklı olarak sınır ötesi işlemlere uygulanır. Kurallar şu işlemleri kapsayabilir:
Kuralların yapısına göre yalnızca Azerbaycan içinde gerçekleştirilen işlemler genel olarak ana transfer fiyatlandırması rejiminin dışında kalır.
Bu nedenle şirketler transfer fiyatlandırmasının yalnızca ana şirket ile iştirak arasındaki klasik işlemlere uygulandığını düşünmemelidir.
Bazı durumlarda karşı tarafın yurt dışında olması, işlemin yüksek tutarda gerçekleşmesi veya karşı tarafın düşük vergili bir bölgede kayıtlı olması da transfer fiyatlandırması riski doğurabilir.
Azerbaycan’da transfer fiyatlandırması konusunda desteğe mi ihtiyacınız var? İşlemlerinizin mevzuata uygun şekilde yapılandırılması ve risklerin azaltılması için bizimle iletişime geçin
Azerbaycan’da en sık karşılaşılan kontrollü işlemler birkaç ana gruba ayrılabilir:
Uluslararası grup yapısında faaliyet gösteren şirketlerin bu konuyu yıl sonuna bırakmadan önceden değerlendirmesi daha doğru olur. Çünkü ticari açıdan normal görünen bir fiyatlandırma, vergi açısından ek risk yaratabilir.
Azerbaycan’da OECD yaklaşımına uygun beş temel transfer fiyatlandırması yöntemi kabul edilmektedir:
Kurallara göre karşılaştırılabilir kontrol dışı fiyat yönteminin uygulanabildiği durumlarda öncelikle bu yöntemin kullanılması gerekir. Bu yöntemin uygulanması mümkün değilse, işlemin özelliklerine göre diğer yöntemlerden en uygun olanı seçilir.
Güvenilir bir piyasa karşılaştırması varsa öncelikle bu karşılaştırma kullanılmalıdır. Böyle bir karşılaştırma yoksa işlemin niteliğine, tarafların üstlendiği fonksiyonlara ve mevcut karşılaştırılabilir verilere en uygun yöntem tercih edilmelidir. Bu nedenle uygulamada benchmarking ve fonksiyon analizi büyük önem taşır.
Birçok şirket transfer fiyatlandırmasını başlangıçta gereğinden fazla karmaşık görür. Oysa süreç birkaç temel adımla açıklanabilir.
Yıl boyunca yabancı grup şirketleriyle yapılan tüm işlemleri listeleyin. Buna mal ve hizmet işlemleri, krediler, yönetim hizmeti ücretleri, royalti ödemeleri ve destek hizmetleri dahildir. Ayrıca karşı taraflardan herhangi birinin tercihli vergi uygulanan bir ülke veya bölgede kayıtlı olup olmadığı da kontrol edilmelidir.
İşlem listesi hazırlandıktan sonra her işlemin Azerbaycan’daki kontrollü işlem kuralları kapsamına girip girmediği belirlenmelidir. Bu değerlendirmeyi beyan döneminden sonra değil, önceden yapmak daha doğru olur.
İşlem kontrollü işlem sayılıyorsa en uygun transfer fiyatlandırması yöntemi seçilmelidir. Mümkün olduğu durumlarda karşılaştırılabilir kontrol dışı fiyat yöntemi öncelikli olarak kullanılmalıdır. Bu mümkün değilse mevcut bilgiler ve karşılaştırılabilir veriler doğrultusunda diğer kabul edilen yöntemlerden biri seçilir.
Şirket; fiyatın nasıl belirlendiğini, neden belirli bir yöntemin seçildiğini, hangi karşılaştırmaların kullanıldığını ve sonucun neden emsallere uygun olduğunu gösteren belgeleri saklamalıdır. Bu belgeler özellikle vergi incelemesi veya denetim sırasında büyük önem taşır.
Azerbaycan’da transfer fiyatlandırması yalnızca yöntem seçimiyle ilgili değildir. Raporlama yükümlülükleri de önemlidir. Kanunda belirtilen şartlar oluştuğunda vergi mükelleflerinin Kontrollü İşlemler Hakkında Bilgi formunu ve ekini sunması gerekir. Devlet Vergi Hizmetinin resmi kaynaklarında hem ilgili form hem de doldurma prosedürü yer almaktadır.
Uygulamada raporlama yükümlülüğü belirli tutar eşiklerine bağlıdır. Resmi kaynaklara göre ilgili kanun ve kurallarda belirtilen durumlarda 500.000 AZN’nin üzerindeki kontrollü işlemler için bilgi sunma yükümlülüğü doğabilir. Bu raporlama yıllık vergi beyan süreciyle bağlantılı olduğu için şirketlerin yıl sonu yoğunluğu başlamadan önce gerekli bilgileri hazırlaması faydalıdır.
Vergi mükellefi transfer fiyatlarını kendisi belirliyorsa vergi idaresi daha kapsamlı destekleyici bilgi talep edebilir. Bu bilgiler, uygulamada Master File ve Local File yapısına benzeyen grup düzeyinde ve yerel şirket düzeyinde belgeleri kapsayabilir. Azerbaycan’da büyük çok uluslu şirket grupları için Country-by-Country raporlama kuralları da bulunmaktadır. Bu nedenle transfer fiyatlandırmasına ayrı bir konu olarak değil, uluslararası vergi uyumunun genel bir parçası olarak yaklaşılmalıdır.
Azerbaycan’da peşin fiyatlandırma anlaşmalarının, yani APA’ların uygulanması da mümkündür. Yerel kurallar kapsamında bu anlaşmalar tek taraflı, iki taraflı veya çok taraflı olabilir. APA başvurusunun kontrollü işlem başlamadan en az üç ay önce yapılması gerekir. Resmi düzenlemeler, aynı işlemlerle ilgili daha önceki ve henüz denetlenmemiş dönemler için de geriye dönük uygulama imkanı bulunduğunu göstermektedir.
Özellikle işlem tutarının yüksek veya fiyatlandırma modelinin karmaşık olduğu durumlarda APA, şirketler açısından faydalı bir risk yönetimi aracı olabilir.
Azerbaycan’da transfer fiyatlandırmasına yalnızca yıl sonunda ele alınacak bir beyan konusu olarak yaklaşmak doğru değildir. Transfer fiyatlandırmasıyla ilgili sorunlar çoğu zaman raporlama tarihinden çok önce ortaya çıkar. Şirket grup içi sözleşmeler imzalayabilir, yönetim hizmeti bedelleri belirleyebilir veya finansman koşullarını uygulamaya koyabilir. Ancak bu şartların daha sonra vergi açısından savunulabilir olup olmadığı önceden kontrol edilmeyebilir. Yıllık beyanname hazırlanırken ise durumu düzeltmek artık zor olabilir. Azerbaycan kurallarına göre kontrollü işlemde uygulanan fiyat, karşılaştırılabilir kontrol dışı işlem fiyatına uygun değilse vergi yükümlülüğü yeniden hesaplanabilir.
Kurallara uyulmaması ek maliyetlere de yol açabilir. Vergi Kanunu, transfer fiyatlandırması ve ilgili raporlama yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi durumunda belirli mali yaptırımlar öngörmektedir. Son değişikliklerle birlikte bazı yaptırımlar 6.000 AZN’ye kadar yükseltilmiştir. Bu nedenle transfer fiyatlandırması uyumunun önceden sağlanması şirketler açısından daha da önemli hale gelmiştir.
Azerbaycan’da işletmenizin ihtiyaçlarına uygun pratik transfer fiyatlandırması çözümleri sunuyoruz
Русский 
English 
Azərbaycan