Gerçek ve Tüzel Kişilerin Azerbaycan Cumhuriyeti’nde Vergi Mukimliği

Hizmet

Vatandaşlık ve vergi mukimliği

Bir ülkenin vatandaşı olmak ile o ülkenin vergi mukimi olmak aynı şey değildir. Azerbaycan vatandaşı olmayabilirsiniz, ancak bu durum Azerbaycan’da vergi mukimi olmanıza engel değildir. Azerbaycan Cumhuriyeti’nde vergi mukimliği belirli şartlara göre belirlenir.

Vatandaşlık hukuki bir statüdür. Doğum, soy bağı veya vatandaşlığa kabul yoluyla kazanılabilir ve genel olarak kişi ile devlet arasındaki hukuki bağı ifade eder. Vergi mukimliği ise gerçek veya tüzel kişinin hangi ülkenin vergi sistemine tabi olduğunu belirler. Vergilerin hangi oranlarda ve hangi kurallara göre hesaplanacağı, kişinin vergi mükellefi olarak bağlı olduğu ülkenin mevzuatına göre belirlenir.

Bir Azerbaycan vatandaşı başka bir ülkenin vergi mukimi olabilir. Aynı şekilde yabancı bir kişi de Azerbaycan’ın vergi mukimi olabilir. Vatandaşlık genellikle uzun süreli ve kalıcı bir statüdür. Ancak bir ülkedeki vergi mukimliği, kişinin yaşam ve çalışma koşullarına bağlı olarak daha kolay değişebilir. Bir ülkenin vatandaşı olmak kişiye çeşitli haklar sağlar. Örneğin:

• mülk sahibi olmak;
• sosyal hizmetlerden yararlanmak;
• pasaport başvurusu yapmak;
• kanunla belirlenen diğer haklardan yararlanmak.

Ancak vatandaşlık, kişinin mutlaka vatandaşı olduğu ülkede yaşaması veya çalışması gerektiği anlamına gelmez. Örneğin Azerbaycan vatandaşı olan bir kişi Türkiye’de veya Rusya’da çalışabilir.

Vergi mukimliği ise çoğunlukla kişinin bir ülkedeki fiziki varlığı, kişisel ve ekonomik bağları gibi kriterlere göre belirlenir. Vergi mukimliği, diğer bir ifadeyle mali ikamet veya mali mukimlik, kişinin genellikle dünya çapındaki gelirleri üzerinden vergi ödemesi gereken ülkeyi ifade eder.

Hukuki çerçeve

Vergi Kanunu’nun 13.2.5 maddesi, Azerbaycan Cumhuriyeti’nde vergi mukimliğinin şartlarını açıklamaktadır. Gerçek kişilerin vergi mukimliği Kanun’un 13.2.5.1 maddesinde, tüzel kişilerin vergi mukimliği ise 13.2.5.3 maddesinde düzenlenmiştir.

Vergi Kanunu’nda ayrıca “Sanayi Parkı Mukimi” ve “Teknoloji Parkı Mukimi” kavramları da kullanılmaktadır. Bu kavramların tanımları sırasıyla 13.2.52 ve 13.2.53 maddelerinde yer almaktadır.

Vergi Kanunu’nun XIX. bölümü, işgalden kurtarılan bölgelerde uygulanan özel vergilendirme kurallarını düzenlemektedir. Bu bölümde “işgalden kurtarılan bölgenin mukimi” kavramı kullanılmaktadır. Bunlar, söz konusu bölgelerde vergi kaydına alınan ve doğrudan bu bölgelerde faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişilerdir. Bu konu 226.2 maddesinde düzenlenmiştir.

13.2.5 maddesi Azerbaycan Cumhuriyeti’ndeki vergi mukimliğini daha genel anlamda açıklamaktadır. 13.2.52, 13.2.53 ve 226.2 maddeleri ise ülke içindeki belirli bölgelerde uygulanan mukimlik statüsüyle ilgilidir. Bir gerçek veya tüzel kişi aynı anda birden fazla ülkenin vergi mukimi olabilir.

Bu durumda çifte vergilendirmenin önlenmesi amacıyla ülkeler arasında uluslararası anlaşmalar, yani DTA anlaşmaları uygulanabilir. Bu tür durumlarla ilgili işlemler “Çifte vergilendirmenin önlenmesine ilişkin uluslararası anlaşmaların uygulanması kuralları” çerçevesinde yürütülür.

Gerçek kişilerin Azerbaycan Cumhuriyeti’nde vergi mukimliği

Azerbaycan’da bir gerçek kişinin vergi mukimliğinin belirlenmesinde temel kriter, ülkede bulunduğu süredir. Vergi Kanunu’na göre aşağıdaki durumlar dikkate alınır:

1. Kişinin bir takvim yılı içinde toplam 182 günden fazla Azerbaycan Cumhuriyeti sınırları içinde fiilen bulunması.
2. Kişinin bir takvim yılı içinde yabancı bir ülkede Azerbaycan Cumhuriyeti’nin devlet hizmetinde görev yapması.

Kişinin Azerbaycan’da veya yabancı bir ülkede bulunma süresi 182 günü aşmıyorsa, Azerbaycan’daki vergi mukimliği aşağıdaki kriterler sırasıyla dikkate alınarak belirlenir:

• Daimi ikamet yeri: Kişinin Azerbaycan’da daimi ikamet yeri varsa, vergi mukimi olarak kabul edilebilir.
• Hayati menfaatlerin merkezi: Kişinin temel kişisel ve ekonomik çıkarları Azerbaycan’da yoğunlaşıyorsa, bu durum vergi mukimliğinin belirlenmesinde dikkate alınır.
• Genellikle yaşadığı yer: Önceki kriterler yeterli olmadığında kişinin genellikle yaşadığı yer değerlendirilir. Bu kriter için kişinin sürekli olarak orada yaşaması şart değildir. Örneğin Azerbaycan’da gayrimenkul sahibi olması da değerlendirmeye alınabilir.
• Azerbaycan Cumhuriyeti vatandaşlığı: Önceki kriterlerle kesin bir sonuç elde edilemiyorsa, vatandaşlık vergi mukimliğinin belirlenmesinde dikkate alınabilir.

Çifte vergilendirmenin önlenmesi için hem yerel hem de uluslararası vergi kurallarının doğru şekilde değerlendirilmesi önemlidir.

Mali kayıpların önüne geçmek için profesyonel destek almak faydalı olabilir

Tüzel kişilerin vergi mukimliği

Bir tüzel kişinin Azerbaycan Cumhuriyeti’nde vergi mukimi sayılması için aşağıdaki iki kriterden en az birinin bulunması gerekir:

1. Azerbaycan’da kayıtlı olmak: Tüzel kişinin Azerbaycan mevzuatına uygun şekilde kurulmuş olması ve ticari faaliyet yürütmesi.
2. Yönetim yerinin Azerbaycan’da bulunması: Tüzel kişinin yönetimi için gerekli ticari kararların alındığı ve günlük yönetimin gerçekleştirildiği esas faaliyet yerinin Azerbaycan’da olması.

Bu durumda şirketin ana denetim veya kontrol organlarının nerede bulunduğu belirleyici değildir. Azerbaycan Cumhuriyeti’nde vergi mukimliğinin doğru belirlenmesi, vergi yükümlülüklerinin yerine getirilmesi açısından önemlidir. Mevzuatta yer alan kriterlerin doğru uygulanması ve ilgili uluslararası anlaşmaların şartlarının dikkate alınması gerekir.

Vergi yükümlülüklerinizi daha iyi anlamak için vergi danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilirsiniz!

Azerbaycan Cumhuriyeti’nde vergi mukimliği, Devlet Vergi Hizmetinin ilgili birimleri tarafından verilen mukimlik belgesiyle doğrulanabilir.

Vergi mukimliği ve çifte vergilendirme

Bir gerçek veya tüzel kişi aynı anda birden fazla ülkenin vergi mukimi sayılabilir. Çifte vergilendirmenin önlenmesine ilişkin uluslararası bir anlaşma bulunmadığında bu durum aynı gelirin birden fazla ülkede vergilendirilmesine yol açabilir. İlgili ülkeler arasında bir DTA varsa, anlaşmanın uygulanması açısından kişinin hangi ülkenin mukimi olarak kabul edileceği anlaşmada yer alan kurallara göre belirlenir.

Azerbaycan Cumhuriyeti, vergi mukimi olan kişilerin aynı gelir üzerinden iki kez vergilendirilmesini önlemek amacıyla birçok ülkeyle çifte vergilendirmenin önlenmesine ilişkin uluslararası anlaşmalar imzalamıştır. Bu anlaşmalar:

• vergi mukimliğinin belirlenmesine ilişkin kuralları düzenler;
• anlaşmanın uygulanması açısından vergi mükellefinin hangi ülkenin mukimi olarak kabul edileceğini belirler;
• belirli vergi avantajları ve indirimleri sağlayabilir.

Azerbaycan Cumhuriyeti’nde vergi mukimliğinin belirlenmesine ilişkin yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Her durumun kendine özgü şartları olabilir ve ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Profesyonel desteğe ihtiyaç duyarsanız bizimle iletişime geçebilir ve size uygun hizmetlerden yararlanabilirsiniz.