Jamil Asadov – editör/Zardab Meslek Lisesi – öğretmen
Azerbaycan’da muhasebe mevzuatı, “muhasebe ilkeleri” kavramına açık bir tanım vermez. Ancak muhasebe ilkeleri olmadan muhasebenin bir bilim dalı olarak oluşması ve gelişmesi mümkün olmazdı. Bu da muhasebe ilkelerinin belirlenmesini zorunlu kılar.
Açıklamalı sözlükte “ilke” kavramı (Latince “principium” – başlangıç) bir teorinin temel dayanağı ve çıkış noktası olarak açıklanır. Bu nedenle muhasebe ilkeleri, muhasebenin bir bilim olarak temelini ve başlangıç noktasını oluşturur.
R. Anthony ve J. Rees’e göre: “Muhasebede kullanılan kurallar ve üzerinde uzlaşılmış kavramlar genellikle ilke olarak adlandırılır. ‘İlke’ kelimesi, faaliyetler için yol gösterici olarak kabul edilen veya ilan edilen genel kural ve kanunlar anlamında kullanılır ya da üzerinde uzlaşılmış bir tutum, davranış veya uygulamanın temeli sayılır.”
Muhasebe ilkeleri birkaç temel kavrama dayanır. Bu ilkeler insanlar tarafından oluşturulmuştur ve fizik, kimya veya diğer doğa bilimlerinin yasalarından farklı olarak mutlak ve değişmez gerçekler değildir.
Muhasebe, faaliyet gösterdiği ortamdan etkilenir. Her ülkenin kendi tarihi, değerleri ve siyasi sistemi vardır. Bu farklılıklar, hem ekonomik faaliyetlerin organizasyon biçimlerinden hem de siyasi, ekonomik, sosyal ve coğrafi dış etkenlerin muhasebe uygulamalarına etkisinden kaynaklanır. Örneğin, ABD’de uygulanan muhasebe ilkeleri ile diğer ülkelerdeki ilkeler arasında önemli farklar olabilir.
Diğer yandan muhasebe ulusal sınırlarla sınırlı değildir. Muhasebe teknolojileri ülkeler arasında aktarılır ve bu durum farklı ülkelerde uygulanan muhasebe sistemlerinin birbirine yaklaşmasına yol açar. Sonuç olarak, farklı ülkelerin muhasebe ilkeleri zamanla benzer hale gelmektedir.
Muhasebenin temelini, genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri olarak adlandırılan kurallar bütünü oluşturur. Bu ilkelerin kaynakları ve metodolojik temelleri, hem uluslararası hem de ulusal muhasebe standartlarını belirleyen çeşitli kurumlar tarafından geliştirilir. Bunlardan bazılarına kısaca değinelim.
Finansal Muhasebe Standartları Kurulu (FASB), 1973 yılında kurulmuş ve ABD’de faaliyet göstermektedir. Kurul, yeni ilkeler geliştiren veya mevcut ilkeleri güncelleyen alanında uzman muhasebecilerden oluşur. FASB, devlet dışı bir kuruluştur ve işletmelerin katkılarıyla finanse edilir. Bu kurul tarafından belirlenen standartlar, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC) tarafından halka açık şirketler için resmi standartlar olarak kabul edilir.
Muhasebenin temellerini öğrenmek ister misiniz? Bizimle iletişime geçin!
Azerbaycan’da uluslararası standartlara uygun muhasebe raporları
Azerbaycan bugün dünya topluluğunun bir parçasıdır ve küresel ekonominin gelişiminde aktif rol oynamaktadır. Bu nedenle ülkede muhasebe ve finansal raporlama kurallarının yenilenmesi ve bunların dünya genelinde kabul edilen uluslararası muhasebe standartlarına mümkün olduğunca yaklaştırılması büyük önem taşımaktadır.
Genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ya da GAAP, bir ülkenin ulusal muhasebe mevzuatına uygun olarak belirli bir dönem içinde muhasebe uygulamalarını kapsayan kural, ilke ve prosedürler bütünüdür. Günümüzde uluslararası alanda tanınan finansal raporlamayı düzenleyen iki temel standart seti bulunmaktadır:
Her ne kadar ABD GAAP adında “genel kabul görmüş” ifadesi yer alsa da, bu ilkeler ülkeden ülkeye farklılık gösterebilir. Buna rağmen ortak yönleri oldukça fazladır.
Muhasebe ilkelerinin temel amacı, şirketler ve iş grupları arasında ortak bir muhasebe dili oluşturmaktır. Bu sayede:
Dış kaynak kullanımı esaslı hizmetlerimizin geniş yelpazesi hakkında daha detaylı bilgi almak için aşağıda yer alan iletişim numaralarımızdan bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Русский
English
Azərbaycan