Yazar: Ramin Ramazanov – Direktör / muhasebe ve denetim uzmanı
Denetim, işletme risklerini azaltan bir faaliyettir
Girişimcilerin, yöneticilerin ve muhasebe uzmanlarının iş hayatının belirli bir aşamasında cevap aradıkları sorulardan biri şudur: iç denetim nedir ve nasıl organize edilir? Ancak önce kısaca denetim kavramından bahsedelim.
Son yıllarda muhasebe, vergi kayıtları ve raporlama sistemlerinin düzenlenmesine yönelik gereklilikler önemli ölçüde artmıştır. Muhasebe alanında yeni yöntemler ve uygulamalar ortaya çıkmıştır. Hazırlanan finansal tablolar, bir işletmenin mali durumunu ve varlık yapısını değerlendirmek için temel bilgi kaynağı haline gelmiştir. Bu nedenle muhasebe kayıtlarında ve raporlarda yer alan bilgilerin doğruluğunun ve güvenilirliğinin kontrol edilmesi büyük önem taşır. Bu kontrol yöntemlerinden biri de denetimdir.
Denetim nedir? Bu kavram birden fazla anlama sahiptir. Latince audio kelimesinden türemiştir ve “dinlemek” anlamına gelir. Genel anlamda denetim ekonomik faaliyet alanlarından biri ve üniversitelerde okutulan akademik bir derstir. Daha dar anlamda ise, Azerbaycan mevzuatına göre denetim yalnızca finansal tabloların ve muhasebe bilgilerinin incelenmesi faaliyetini ifade eder.
Denetimin farklı biçimleri vardır. Gönüllü, zorunlu, dış ve iç denetim gibi soruların cevaplarını burada bulabilirsiniz.
İnternette arama yaparken bazen internal audit kavramı ile karşılaşırız. Internal audit sorusunun cevabı basittir: bu ifade iç denetimin İngilizce karşılığıdır. Aynı ifade Türkçe kaynaklarda da sıkça kullanılmaktadır.
Muhasebecilerin sıkça karşılaştığı denetim incelemesi kavramı da denetim ile aynı anlamı taşır ve eş anlamlı olarak kullanılır. Denetimin sonucu denetçi raporu ile resmi hale getirilir.
Denetim ile teftişi karıştırmayın:
Bizim autsorsinq əsaslı xidmətlərimizin geniş çeşidi ilə daha ətraflı aşağıdakı nömrələrimizə zəng edib tanış ola bilərsiniz
Ekonomi ile ilgili kaynaklarda denetimin farklı türleri belirtilir ve iç denetim bunlardan biridir. Uzmanlar iç denetimi, işletme faaliyetlerini geliştirme fırsatlarını belirlemek için en etkili araçlardan biri olarak görür.
Geçmişte, hatta bazen günümüzde bile şirket içinde “İç denetim nedir?” sorusuna verilen cevap pek olumlu değildi. Çoğu zaman iç denetim, zor ve pek de sevilmeyen işleri yapan bir birim olarak görülürdü. Günümüzde ise iç denetimin rolü değişmiştir. Artık iç denetimden daha geniş ve önemli görevler beklenmektedir. Buna bağlı olarak iç denetçilere düşen sorumluluklar da artmıştır. Hatta bazı durumlarda iç denetim, birçok sorunu çözebilecek önemli bir araç olarak görülmektedir.
İşletmelerde iç denetim, yönetim faaliyetleri ve kurum içi kullanım için oluşturulan gönüllü bir denetim türüdür. İç denetimin görevleri şunlardır:
Büyük şirketlerde bu kontrol genellikle özel bir iç denetim birimi tarafından yürütülür. İç denetim bölümünde çalışan kişiler şu niteliklere sahip olmalıdır:
Küçük işletmelerde iç denetim görevleri, kurucular tarafından oluşturulan denetim komisyonuna verilebilir.
İç denetim için dış denetçiler de davet edilebilir. Accounting danışmanlık şirketinin uzmanları denetim sürecinin yürütülmesinde size yardımcı olabilir.
Yasal açıdan bakıldığında, “İç denetim nedir ve görevleri nelerdir?” sorusunun cevabı Azerbaycan Cumhuriyeti’nin İç Denetim Hakkında Kanunu’nda yer almaktadır.
İç denetimin uluslararası mesleki standartları ise The Institute of Internal Auditors (IIA) tarafından belirlenmektedir.
Bir şirkette iç denetimin gerekli olup olmadığına şirket sahipleri ve üst yönetim karar verir. Bu karar birçok faktöre bağlıdır. Bunlar arasında özellikle şunlar yer alır:
Eğer işletme sahipleri aynı zamanda şirket yöneticileri ise ve işin tüm yönlerini doğrudan kontrol ediyorlarsa, iç denetim işlevine ihtiyaç duyulmayabilir. Ancak şirket büyüdükçe ve yönetim süreçleri karmaşık hale geldikçe iç denetim daha faydalı hale gelir. Çünkü bu durumda yöneticilerin tüm süreçleri doğrudan kontrol etmesi zorlaşır.
Avrupa ve ABD’de işletmenin sahibi olmak ile işletmeyi yönetmek görevlerinin aynı kişide toplanması genellikle küçük ve kısmen orta ölçekli işletmeler için geçerlidir. Büyük ve birçok orta ölçekli şirkette ise şirket sahipleri genel stratejiyi belirler, günlük yönetim ise profesyonel yöneticilere bırakılır. Ancak yöneticiler ne kadar profesyonel olursa olsun, şirket faaliyetlerinin kontrolü konusu şirket sahipleri için her zaman önemlidir. Bu durumda “güven ama kontrol et” prensibi geçerlidir ve iç denetim en etkili kontrol araçlarından biri olabilir.
İç denetim yalnızca şirket sahipleri için değil, yöneticiler için de önemlidir. Yöneticilerin görevi işletmeyi en verimli şekilde yönetmek ve belirlenen hedeflere ulaşmaktır. Bu görevin başarısı iki önemli faktöre bağlıdır:
Bu noktada iç denetim tarafından sağlanan bilgiler yöneticiler için çok değerli bir kaynak haline gelir.
Bu makalede kısaca iç denetim nedir sorusuna cevap vermeye çalıştık. Ayrıca internet aramalarında sıkça karşılaşılan internal audit nedir sorusuna da açıklık getirdik. Gelecek yazılarımızda denetim ve denetim türleri hakkında daha ayrıntılı bilgiler paylaşacağız.
Outsourcing esaslı hizmetlerimizin geniş yelpazesi hakkında daha fazla bilgi almak için aşağıdaki telefon numaralarımızdan bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Русский
English
Azərbaycan